Deze website geeft toegang tot een groot aantal waarnemingen van planten en dieren
in de Nederlandse oppervlaktewateren. De gegevens zijn afkomstig uit de databanken
Limnodata Neerlandica en Piscaria. De gegevens zijn
door STOWA en Sportvisserij Nederland verzameld bij een groot aantal bronhouders,
waaronder waterschappen, provincies en hengelsportfederaties.
Welke producten in deze website?
Verspreidingskaarten
De website kan verspreidingskaarten maken voor circa
10.000 soorten waterorganismen. De kaarten zijn gebaseerd op waarnemingen van waterbeheerders
en andere instanties. Deze zijn verzameld in de landelijke aquatisch-ecologische
database Limnodata Neerlandica, die in beheer is bij de STOWA. De visgegevens
zijn afkomstig uit Piscaria, de landelijke database van Sportvisserij Nederland.
Responsies voor milieufactoren
Voor een groot aantal soorten is ook de responsie
op te roepen: dit is een statistisch beschrijvende weergave van de milieufactoren
waarbij die soort is aangetroffen.
Downloads van waarnemingen van het voorkomen en de responsie
van een geselecteerde soort.
Onderzoeksinformatie
De gegevens in de Limnodata Neerlandica worden voor veel (toegepaste) onderzoeken en vragen gebruikt. Een selectie van interessante onderzoeksresultaten
of toepassingen is hier te vinden.
De databank Limnodata Neerlandica
Waterbeheerders houden de kwaliteit van oppervlaktewateren
in de gaten door biologische en chemische metingen (monitoring). Deze gegevens zijn
bijeengebracht in de databank Limnodata Neerlandica. Waarnemingsresultaten zijn
beschikbaar uit routinematige meetnetten en onderzoeksprojecten over een periode
van circa 1980 tot heden. De gegevens worden jaarlijks eenmalig aangevuld met nieuw
verzameld materiaal.
Waarnemingen zijn beschikbaar van fytoplankton, kiezelwieren,
water- en oeverplanten, macrofauna en vis. De visgegevens zijn afkomstig uit Piscaria,
de landelijke database van Sportvisserij Nederland.
Kentallen van de Limnodata
37 bronhouders/leveranciers
20.000 meetpunten
120.000 biologische monsters
2.500.000 biologische waarnemingen
Bijzondere deelverzamelingen in de databank:
Bekenwerkgroep Nederland: onderzoek specifiek gericht op waterplanten in beken
Opnamen van aandachtssoorten water- en oeverplanten in Zuid-Limburg (1994 en 1997)
Raaien van Rijkswaterstaat in grote wateren
STOWA: gegevens van STOWA 38e: ontwikkeling van ecologisch beoordelingssysteem voor genormaliseerde beken.
Toelichting fytoplankton
Vrijzwevende algen zijn in het algemeen verzameld met een algennet en/of door bezinking van een watermonster. De determinatie vindt plaats met een microscoop waarin een aantal beeldvelden de soorten worden geteld. Vervolgens worden de getelde aantallen meestal omgerekend naar aantal/milliliter in het oorspronkelijke water. Soms wordt er alleen een abundantieklasse (1-7) bepaald. De naamgeving van de soorten binnen van deze groep is lastig en weinig stabiel. Zeker de oudere gegevens moeten kritisch bekeken worden.
Beschikbaar: 3.100 meetpunten 25.000 monsters
Toelichting kiezelwieren
De kiezelwieren of diatomeeën worden doorgaans afgeschraapt
van vast substraat zoals waterplanten, riet of stenen. Het afgeschraapte materiaal
wordt gedestrueerd zodat alleen de harde schaaldelen van de kiezelwieren overblijven.
Deze worden met licht- of electronenmicroscoop op naam gebracht. Doorgaan wordt
tot 200 schaaldelen geteld. Soorten buiten deze telling zijn met de waarde 0 of
0,1 aangegeven.
Beschikbaar: 2.600 meetpunten 12.000 monsters.
Water- en oeverplanten
Bij deze groep bestaan zijn veel verschillende methoden
toegepast, bijvoorbeeld Tansley, Braun-Branquet of varianten. De afbakening op de
oever is lastig: sommige bronhouders kijken alleen naar hydrofyten en waterafhankelijke
soorten, andere nemen alle soorten op de oever mee. De nadruk ligt op vaatplanten,
maar soms zijn ook draadvormende wieren en kranswieren meegenomen in de opname.
In Rijkswateren zijn permanente quadraten en raaien beschikbaar.
Beschikbaar: 13.000 meetpunten, 39.000 opnamen.
Toelichting zoöplankton
Van het vrijzwevende dierlijke plankton zijn relatief
weinig monsters verzameld in vergelijking met de andere groepen. Het wordt meestal
met een buis of afsluitbaar apparaat op meerdere diepten en plekken in een meer
verzameld en afgefiltreerd. Soms wordt ook een net gebruikt. De abundantie is soms
omgerekend naar het aantal per liter oorspronkelijk water.
Beschikbaar: 600 meetpunten 4600 monsters.
Toelichting macrofauna
In de meeste regionale wateren wordt macrofauna bemonsterd
met een standaard macrofaunanet. Het zijn meestal verzamelmonsters van ca 5 meter
waarin alle voorkomende microhabitats zijn meegenomen. Soms zijn aparte bodem- en
oever/waterplantenmonsters genomen. In grotere Rijkswateren is ook gewerkt met kunstmatig
substraat, steekbuismonsters of bodemhappers.
Beschikbaar : 10.600 meetpunten, 36.000 monsters.
Toelichting vis
@@
Naamgeving van de soorten
Voor de Nederlandse waterorganismen is de afgelopen jaren
een naamlijst opgesteld: de Taxonlijst Waterbeheer Nederland. De oorspronkelijke
naamgeving van de oudere gegevens is omgezet naar deze nieuwe lijst.
Verspreidingskaart maken
Het maken van een verspreidingskaart verloopt in 4 stappen:
- kies voor een afzonderlijke soort (of ondersoort,
variëteit) of de verspreidingskaart voor een hoger taxonomisch niveau (geslacht,
familie, orde). Bij de laatste keuze worden de waarnemingen van alle soorten en
ondersoorten getoond die onder dat het gekozen taxon van een van die niveaus vallen.
- kies een ruimtelijke begrenzing: waterbeheerder
of bronhouder, provincie of hengelsportfederatiegebied of begrens zelf een gebied door een rechthoek te tekenen op de kaart.
De gebiedsgrenzen van oorspronkelijke eigenaren van de
gegevens of bronhouders kunnen gebruikt worden om een ruimtelijke selectie te maken.
- kies een watertype of een KRW type. De pull down
lijstjes worden automatisch beperkt tot de watertypen waar de gekozen soort of taxon
aangetroffen is.
De watertypen-indeling volgt in grote lijnen de type-indeling
in de CUWVO-nota Ecologische normdoelstelligen voor Nederlandse oppervlaktewateren,
1988.
De watertypen-indeling voor de Kaderrichtlijn Water is
beschreven in Definitiestudie Kaderrichtlijn Water: deel 1 typologie. Alterra rapport
669. 2003. ISSN 1566-7197.
- kies de periode waarover de informatie op kaart
gezet moet worden.
NB: de mogelijkheden in de pull down lijstjes worden
al beperkt door de gemaakte selecties in de eerdere pull down lijstjes. Als een soort bijvoorbeeld maar in
3 watertypen is aangetroffen, dan kunt u alleen uit één van die typen of alle
drie de typen kiezen.
Toelichting verspreidingskaart
De achtergrond van de kaart bestaat uit Google Maps.
Hier kan met een knop rechtsboven gekozen worden voor een satelliet- of kaartbeeld
of beide. Daarnaast is er een knop voor grenzen van beheersgebieden van de waterschappen
of provinciegrenzen.
De verspreidingskaart van een soort kent twee lagen met
punten:
De markers
en
en
geven aan dat één of meerdere exemplaren van de soort op dat meetpunt aangetroffen
zijn in een biologisch monster.
De marker
geeft aan waar monsters genomen zijn voor
de gekozen biologische groep, dus waar de soort in principe aangetroffen had kunnen
worden.
Een extra laag is te kiezen met gevalideerde informatie
over de soort (zie Toelichting EIS).
Wanneer u klikt op een waarnemingspunt waarop de soort
is aangetroffen, dan verschijnt een ballon met twee mogelijkheden;
- gedetailleerde informatie over het meetpunt
- gedetailleerde informatie over de waarnemingen van
de gekozen soort op dat punt. Deze soort kan binnen de selectiecriteria op meerdere
momenten of verschillende monsters zijn aangetroffen.
Toelichting EIS
De European Invertebrate Survey is een organisatie die
ondergebracht is bij Naturalis en die waarnemingen verzamelt en controleert. Voor
een beperkt aantal macrofaunagroepen zijn veel waarnemingen gecontroleerd. Dit houdt
in dat de naamgeving en de waarschijnlijkheid van de vindplaats zijn gevalideerd.
De informatie is beschikbaar als uurhok.
Toelichting responsies
De responsie van een soort op milieufactoren is op 2
manieren beschikbaar: in tabelvorm of in grafische vorm. De responsie is bepaald
op basis van het voorkomen van de soort in de hele database (alle jaren en meetpunten)
en niet alleen over de gemaakte selectie.
Alleen van echte soorten of ondersoorten is de responsie
op te vragen, niet van een familie of ander geaggregeerd niveau.
De milieufactoren zijn meestal niet op dezelfde dag (en
soms niet op exact dezelfde plaats) gemeten. Daarom is er een periode gekozen om
de biologische bemonstering heen waarin het gemiddelde van de metingen van de milieufactoren
is berekend. Voor soorten met korte levenscyclus (fytoplankton, kiezelwieren) is
de periode: x dagen voor tot x2 dagen na de monstername. Voor waterplanten, macorfauna
en vis is de periode…..
De tabel levert de minimale, maximale meetwaarde en de
percentielwaarden: 10, 50 (mediaan) en 90. Een 90-percentielwaarde houdt in dat
90% van alle meetwaarden beneden die waarde ligt.
De grafische weergave van de responsie is een zogenaamd
box-whisker diagram. Hier zijn meerdere definities van, maar hier is gekozen voor:
de box (rechthoek) bestaat uit de 25- en 75-percentielwaarde en de lengte van de
whisker (‘snorhaar’ ) is 1,5* verschil tussen 25- en 50-percentiel aan de linkerzijde
en 1,5* verschil tussen 50- en 75-percentiel aan de rechterzijde.
Welke producten buiten deze website?
Data in de "Global Biodiversity Information Facility"
De biologische data uit Limnodata Neerlandica en Piscaria worden door de "Netherlands Biodiversity Information Facility" (NLBIF) gekoppeld aan het internationale netwerk van de Global Biodiversity Information Facility (GBIF). In GBIF kunnen de data worden doorzocht, gefilterd en worden gecombineerd met gegevens uit andere databestanden. Via GBIF zijn de data te downloaden in een gestandaardiseerde internationale dataformat (DarwinCore), als spreadsheet of voor meerdere projecties in Google Earth. De data zijn bereikbaar onder
http://data.gbif.org/datasets/resource/1466/. Ook zoekacties in het "biodiversiteitsportaal" van NLBIF verschaffen, via GBIF, toegang tot de Limnodata Neerlandica en Piscaria data:
http://www.nlbif.nl/.